تأثیرقصه برفعالیت های ادبی وهنری

تأثیرقصه برفعالیت های ادبی وهنری

تأثیرقصه برفعّالیّتهای ادبی وهنری از مهم ترین کاربردهای ادبیات و هنر نقشی است که در پرورش ذوق هنری، حسی، زیبادوستی، پرورش خلاقیت و رشد استعدادهای هنری و مواردی چون رشد تکلم و گویایی، افزایش میزان واژگان و گنجینه لغات کودکان دارد. استفاده از نمونه های مناسب و آثار هنری ویژه کودکان موجب پرورش قدرتِ درک وبیان ِکودکان خواهد شد. زبان به عنوان مهم ترین عامل ارتباط با دیگران و اجتماعی شدن فرد- و نیز از مهمترین عوامل در تفکر- می تواند با استفاده از آثار هنری مناسب تقویت گردد. چنان که افزایش قدرت نگارش، تکلّم و سخنوری در درک از تأثیرات استفاده از هنر به شمار می رود. از این رو         « ادبیات وهنر » می تواند به عنوان وسیله ای کارآمد، برجسته ترین خدمت ها را در پیشبرد اهداف مربوط به « ادبیات و هنر»             و آموزش آن داشته باشد. همچنین زبان آموزی، اعم ازآموزش زبان مادری و یا زبان های بیگانه از طریق ادبیات و هنر میسر است(میرزابیگی، 1390: ص88).

هنگامی که به گذشته و اقوام پیشین نظر بیفکنیم می بینیم که در شب هنگام پدر و پدر بزرگ خانواده بعد از فراغت از کاروتلاش و هنگامی که در خانه همراه با خانواده دور هم جمع می شدندکتاب هایی همچون شاهنامه، بوستان و گلستان و سایر کتب شعر و داستان را قرائت می کردندکه این کارباعث پرورش روحیه ی هنری و زیباشناسی در سایر اعضای خانواده و کودکان می شدزیرا هر پیام و مطلبی که به صورت آهنگین و با وزن و قافیه ارائه شود برای کودک لذّت بخش خواهد بود. علت این گرایش هم در وجود آدمی است. خداوند انسان را طوری آفریده است که سخنان دارای وزن و قافیه خوشش می آید(ملکی، 1390: ص137).

خواندن قطعات ادبی مانند شعر و داستان با صدای بلنددر خانواده های قدیمی مرسوم بوده است. در این خانواده ها، کودکان قسمتی از شعری را که از حفظ کرده اند، همراه با شخصی بزرگتر یا به تنهایی زمزمه می کنند. اگرچه ممکن است برخی از          قسمت های این قطعات ادبی از نظر کودکان نامفهوم باشد، ولی خوش آهنگی و شیوایی و روانی اشعار و زبان شاعرانه و پر از استعاره سبب شکوفایی احساس عالی در کودک و آشنایی او با ظرافت های کلمات و سوق او به سوی خلاقیت های هنری و ادبی خواهد شد. شعر و داستان از دیدگاه اسلام هم قابل بحث و بررسی زیاد است علامه امینی در الغدیر می گوید « تأثیر شعر خوب و زیبا را بالاتر از هر دعوت و تبلیغی می یابی» (محدثی، 1387: ص17).

معیارهای انتخاب قصه

در انتخاب داستان باید توجه داشت که برای کودک بدآموزی نداشته باشد. مطالب نادرستی از قبیل اقبال، بخت، شانس و مطالب خرافی از قبیل نحس بودن برخی چیزها برای تفکر درست کودکان زیانبار است. داستانها باید ارزشهایی مانند عزت نفس، شهامت، شجاعت، اعتماد به نفس، حریت و بزرگواری و امثال آنها را در کودک ایجاد نموده و تقویت کنند. نباید در داستان، ضد ارزشهایی چون زبونی، تسلیم‌طلبی و ناتوانی را به ذهن و روان کودک القا کرد. در داستان های کودکان باید اصل را بیان زیبایی           نیکی ها قرار‌دهیم، نه زشتی بدیها.

قصه و داستان در تربیت انسان سهم بسزایی دارد؛ البته در صورتی که داستان گزارشی از واقعیتها باشد. این داستانهای واقعی در تربیت اخلاقی شنوندگان، بویژه کودکان تأثیر زیادی دارد، زیرا انسان با شنیدن اخبار درست گزاره‌یی، حالت کنجکاوی خاص پیدا می کند تا به علل و اسباب وقوع حوادث تلخ و شیرین قهرمانان داستان پی ببرد و با تطبیق آن با روش و رفتار خود، پند گرفته و آموزش می یابد؛ این پندآموزی با بیان قصه‌ها و داستانهای واقعی که شواهد زنده هستند، عمیق تر، نافذتر و مؤثرتر است. اگر قصه از واقعیت های عینی جدا گردد و تنها سرگرمی و گزارش حوادث تاریخی، بدون در نظر گرفتن جنبه‌های عبرت‌آموز باشد، بیشتر به افسانه و اساطیر می ماند تا برنامه‌های تربیتی و اخلاقی. قصه‌های قرآنی بدلیل واقعی بودن، حاوی دقیق ترین برنامه‌های تربیتی و اخلاقی می باشد(حسن زاده، 1392).

داستان، محور یک تجربه اصیل قصه‌گویی است، چرا که بدون داستان، قصه‌گویی وجود ندارد. همچنین، آماده کردن داستان نیز مقوله دیگری است که قصه‌گو باید به آن توجه خاصی داشته باشد. منبعی که قصه‌گو برای انتخاب کردن داستان در اختیار دارد، پهنه ادبیات شفاهی و مکتوب جهان است. او باید به جمع‌آوری قصه‌هایی متناسب با شخصیت و سبک خاص خود بپردازد و برای انتخاب قصه به سوالات زیر جواب دهد:

1-                        آیا داستان، قصه‌گو را برمی‌انگیزد؟ آیا دوست دارد دیگران را در آن سهیم کند؟

مطلب مرتبط :   لازم ترین مهارتای زندگی که در مدرسه یاد نمی گیرید

2-                        آیا او می‌تواند از عهده گفتن این داستان برآید؟ فضا و محتوای داستان با شخصیت قصه‌گو متناسب است؟

3-                        آیا این قصه برای گفتن مناسب است یا خواندن آن برای بچه‌ها بهتر است؟

4-                        آیا این قصه با گروه سنی شنوندگان متناسب است؟

5-                        آیا طول قصه برای شنوندگان مناسب است؟ آیا برای خردسالان طولانی و یا برای بزرگسالان کوتاه نیست؟(پلوسکی، 1985؛ ص80)