ملاک های اثر بخشی سازمانی

ملاک های اثر بخش :

از سال 1960 تا اواخر 1970 مطالعات زیادی در زمینه اثر بخشی سازمانی صورت گرفته است . با یک بازنگری کلی از این مطالعات (30) معیار مختلف در جهت اندازه گیری اثربخشی سازمانی شناسایی شده است.

این ملاک ها عبارتند از :

1-اثربخشی سازمان : ارزشیابی و برآورد کلی از گزارشات عملکرد

2-قابلیت تولید : کمیت محصول یا خدمات خاص سازمان

3-کارایی : نسبت بین عملکرد واحد با هزینه های آن

4-سوددهی : میزان درآمد بعد از کسر کل هزینه ها

5-کیفیت : چگونگی محصول یا خدمت ارائه شده توسط سازمان

6-حوادث : تعدد یا تکرر حوادث در یک کار و در یک زمان

7-رشد : افزایش میزان متغیرهایی چون نیروی کار، سرمایه، سوددهی و…. نسبت به گذشته.

8-غیبت : میزان عدم حضور کارکنان بدون دلیل موجه

9-بازده : تعداد فعالیت های خاتمه یافته یا محصولات به دست آمده

10-رضایت شغلی : رضایت مزد از میزان برون دادی که خودش آن را محقق کرده است.

11-انگیزش : میزان نیرو و تمایلاتی که به فرد آمادگی لازم را برای فعالیت و تحقق هدف خاص می دهد.

12-روحیه : پدیده گروهی که تلاش زیاد، اشتراک اهداف و احساسات افراد متعلق به گروه را تحریک می کند.

13-کنترل : میزان کنترل مدیریتی موجود در سازمان برای جهت دهی رفتار اعضاء

14-تضاد همکاری : انتخاب اهدافی که باعث می شود افراد یکدیگر را دوست داشته باشند به خوبی با هم کار کنند و ارتباط و هماهنگی کامل داشته باشد، یا اهداف دیگر که باعث ایجاد برخوردهای فیزیکی واقعی و ارتباطات غیر اثربخش و هماهنگی ضعیف می گردد.

15-قابلیت انعطاف : قابلیت تغییر سازمان، روشها و استانداردهای اجرایی آن متناسب با تغییرات محیط.

16-هدف گذاری و برنامه ریزی : میزان برنامه ریزی و هدف گذاری صریح برای آینده .

17-وحدت اهداف : میزان برنامه ریزی و هدف گذاری صریح برای آینده .

18-درونی کردن هدف : میزان پذیرش اهداف سازمانی و قبول صحت و تناسب آنها .

19-تناسب ارزشها و نقش ها : درجه ای که اعضای یک سازمان روی نگرشهای نظارتی مطلوب ، عملکرد مورد انتظار، روحیه و الزامات نقش ها توافق دارند.

20-مهارتهای وظیفه ای بین شخصی مدیریتی : سطح مهارت لازم برای مدیران در سرو کار داشتن با ناظران زیردستان و همتایانشان بر حسب ایجاد حمایت لازم، تسهیل تعاملات و ایجاد اشتیاق برای رسیدن به اهداف و عملکرد عالی .

مطلب مرتبط :   دیدگاههای اندیشمندان در باب تربیت

21-مهارتهای وظیفه ای مدیریتی : میزان مهارتهایی که مدیران به آن سازمان را فرماندهی می کنند یا رهبران گروه وظایف کاری خود را اجرا می کنند.

22-اطلاعات و ارتباطات : کمال کارایی و صحت تجزیه و تحلیل و توزیع اطلاعات بحرانی در اثر بخشی سازمانی .

23-آمادگی : توانایی سازمان در مورد اجرای موفق وظایف خاص مورد نظر.

24-بهره گیری از محیط : میزان تعامل موفق سازمان با محیط و کسب منابع ارزشمند و نادر.

25-ارزشیابی به وسیله افراد خارجی : ارزشیابی سازمان توسط افراد سازمانهای متعامل با آن

26-استحکام : حفظ ساختار ، وظیفه و منابع در طول زمان

27-ارزش منابع انسانی : معیاری مرکب که به مجموع ارزشهای افراد و اعضای سازمان بر می گردد.

28-مشارکت : میزان مشارکت افراد در تصمیم گیریهای سازمانها.

29-تاکید بر آموزش و توسعه : میزان فعالیت سازمان در جهت توسعه منابع انسانی .

30-تاکید بر پیشرفت : میزان اهمیت و ارزش اهداف جدید برای سازمان (رابینز،1381)

ویژگیهای مدارس اثربخش :

مالفورد[1] شاخص های اثربخشی مدارس را به قرار ذیل  دسته بندی می کند :

1- هدفمداری

2- انتظارات : انتظارات زیاد معلمین از دانش آموزان

3- توجه به پیشرفت تحصیلی : کسب مهارتهای اساسی در زمینه های تحصیلی

4- بازخورد از پیشرفت تحصیلی : به پیشرفت تحصیلی دانش آموزان به طور یکنواخت و مکرر نظارت می شود.

5- استراتژیهای مثبت و برانگیزاننده  : جو مثبت و دوستانه کمک می کند که دانش آموزان تصویر مثبتی از مفهوم خویشتن داشته باشند.

6- حسن تعلق به محله : توجه به نیازها و انتظارات والدین و…

7- رهبریت :  رهبریت قوی و سازنده و وجود برنامه های منظم برای رشد حرفه ای معلمین

8- مسئولیت پذیری معلمین : خود مختاری پرسنل .

9- مشارکت والدین : تماس متقابل بین خانه و مدرسه

10- سیستم حمایتی : حمایتهای ملی، ایالتی و محلی. (شیرازی،1373)

پرکی[2] و اسمیت[3]  در پژوهشی تحت عنوان  «اثربخشی»  خصوصیات اینگونه مدارس را چنین عنوان  کرده اند :

1- مدارس اثربخش از طریق خودمختاری (آزادی عمل) قابل توجهی که به مدیران ،رهبران و کارکنان داده می شود مدیریت صحیح در این مدارس تشویق و تقویت می شود. از این خصوصیات می توان از نوآوری ،خلاقیت مدیر و آزادی عمل وی نام برد.

مطلب مرتبط :   شوکران خیانت در کمین خونواده های ایرونی

2- در مدارس اثربخش ،رهبری آموزشی قدرتمند توسط مدیر مدرسه کارکنان و معلمان در مدرسه وجود دارد.

3- در مدارس اثربخش به ثبات و تداوم ،ارزش داده شده و از اعمالی که باعث عدم ثبات در بین کارکنان می شوداجتناب می گردد.

4- برنامه های درسی و سازماندهی محتوا طوری است که باعث نیل به اهداف برنامه های آموزشی در تمام سطوح می گردد.

5- برای کارکنان آموزشگاه ،در ارتباط با برنامه های آموزشی، دوره های آموزشی و کار آموزی برگزار می شود . (آموزش و بهسازی کارکنان)

6- در مدارس اثربخش، الگوی کاملی از معیارهای موفقیت در اختیار فراگیران قرار می گیرد، تا بدین وسیله بتواند به نرمها (هنجارها) و ارزشهای مشابه دست یابند.

7- در مدارس اثربخش،حداکثر استفاده از وقت به عمل می آید و بیشتر اوقات به فعالیت های آموزشگاهی اختصاص می یابد. (جورابچیان،1378)

رحیمی، جو آموزشی اثربخش را در مدارس اینگونه تعریف کرده است :

جو آموزشی اثربخش عبارت است از آن محیط (روانی-فیزیکی) و شرایط آموزش که در آن فرایند یاددهی- یادگیری به موثرترین وجه ممکن انجام گرفته و بازدهی آموزشی به حداکثر برسد.(رحیمی،1375)

« دیوید ال کلارک[4]»در نوشته های خود معتقد است که مدارس اثربخش به موفقیت های تحصیلی دانش آموزان توجه دارند و انتظار بیشتری از آنها برای موفقیت تحصیلی دارند. زمان یادگیری را به طور اثربخش و کارآمد تنظیم می کنند.مدرسه ای با جو منضبط و حمایتگر دارند. فرصتهای یادگیری برای معلمان و دانش آموزان بکار می گیرند. اما به عقیده «کلارک» همه اینها در دست افرادی است که در خلال ساعات کار مدرسه در آنجا حضور داشته و در داخل سازمان آموزشی عمل و عکس العمل (جستجوی اثربخشی در مدارس یعنی جستجوی برجستگی در افراد) از خود نشان می دهند.» (هوی و میسکل،1371،ج2)

در یک بررسی جامع مطالعات و نوشته ها در مورد اثربخشی مدارس،میسکو[5] خصوصیات مدارس اثربخش را شناسایی کرد.کالدول[6] و اسپینکس[7] این خصوصیات را تحت شش عنوان : جو، رهبریت،مواد درسی،تصمیم گیری،نتایج و منابع دسته بندی کردند که در ذیل ملاحظه می شود. (شیرازی،1373)

[1] – Mulford

[2] – Purkey

[3] – Smith

[4] – David.L.Clark

[5] – Misko

[6] – Coldwell

[7] – Spinks