منابع تحقیق درباره ارث زوجه

دانلود پایان نامه

است…»
2-8-2- مبنای تعلق ارث به زوجه در حقوق مدنی
از آنجا که طبق اصل دوازدهم قانون اساسی «دین رسمی ایران، اسلام و مذهب جعفری اثنی عشری است» لذا طبق اصل چهارم همان قانون «کلیه قوانین و مقررات مدنی، جزائی، مالی، اقتصادی، اداری، فرهنگی، نظامی، سیاسی، و غیر اینها باید بر اساس موازین اسلامی باشد» به این دلیل مقررات راجع به ارث کلاً از فقه امامیه اقتباس شده که تکیه بر عقاید مشهور فقهی نیز دارد از طرف دیگر در ادوار تاریخ ملل، ارث بر عادات متداوله اجتماعی قرار گرفته و از هر دوره ای تا آنجا که نظم جامعه را مختل نمی نمود، اعتدال و انصاف در آن رعایت شده است این امر اختصاص به حقوق ملت خاصی ندارد بلکه تمامی ملل در ادوار تاریخی گذشته از روش مزبور منحرف نشده اند .
از این رو از آنجا که تمام قوانین و مقررات قانون مدنی در بخش ارث زوجه بی کم و کاست از فقه امامیه و نظر مشهور فقها پیروی نموده است و همانطورکه مبنای تعلق ارث به زوجه در فقه اسلامی با توجه به آیات قرآن و روایات رسیده از معصومین(ع) عدالت و انصاف بوده است در خصوص مبنای تعلق ارث به زوجه در حقوق مدنی نیز می بایست بر مبنای عدالت و انصاف حکم کرد.
همچنین در وضع مواد راجع به ارث در قانون مدنی، برخلاف فصول مربوط به تعهدات، قوانین بیگانه مورد توجه قرار نگرفته است بعنوان مثال در فصل تعهدات قانون گذار ایران از قانون مدنی فرانسه اقتباس نموده است اما در بحث مقررات راجع به ارث کاملاً مطیع فقه امامیه و نظر مشهور فقها بوده است .
در فقه اسلامی نیز به برقراری عدالت اهمیت ویژه داده شده است در طرف دیگر در قانون نیز برای مفهوم عدالت اجتماعی جایگاه ویژه ایی می توان یافت بویژه در قانون کشورهایی که بدنبال عدالت واقعی هستند (نظیر ایران اسلامی) حساب خاصی برای برقراری عدالت و اجرای آن در جامعه باز شده و بعنوان اصیل ترین و مهمترین اصل در ابعاد مختلف آن مورد تاکید قرار گرفته است تا همه افراد جامعه از هر طبقه ایی بتوانند از حقوق یکسان بهره مند شوند در قانون اساسی ما این مطلب مورد تصریح و تاکید قرار گرفته است .
در اصل دوم قانون اساسی ایران به اصل عدالت خداوند به عنوان یکی از اصول اعتقادی اسلامی توجه شده است و از آن به یکی از پایه های حکومت اسلامی تعبیر شده است.
بر همین اساس است که قانون گذار در ماده940 قانون مدنی عنوان می دارد «زوجین که زوجیت آنها دائمی بوده و ممنوع از ارث نباشند از یکدیگر ارث می برند» و همچنین می توان گفت بر مبنای رعایت هرچه بیشتر عدالت و انصاف است که قانون گذار در صدد اصلاح قوانین موضوع ارث زوجه از اموال غیر منقول زوج برآمده و زوجه ایی که از ارث بردن زمین همسر خود محروم بوده را با اصلاح مواد946و948 قانون مدنی در زمره وراثی قرار داده که از اموال مزبور نیز ارث خود را می برد بطوریکه ماده946 قانون مدنی اشعار می دارد «زوج از تمام اموال زوجه ارث می برد و زوجه در صورت فرزنددار بودن زوج یک هشتم از عین اموال منقول و یک هشتم از قیمت اموال غیرمنقول اعم از عرصه و اعیان ارث می برد. در صورتیکه زوج هیچ فرزندی نداشته باشد سهم زوجه یک چهارم از اموال به ترتیب فوق می باشد» همچنین ماده 948 قانون مدنی مقرر می دارد «هرگاه ورثه از ادای قیمت امتناع کنند زن می تواند حق خود را از عین اموال استیفاء کند».

2-9- مقایسه ارث زن و مرد در حقوق ایران
در نظام حقوقی ایران که بر احکام قرآن و فقه امامیه مبتنی است زن همپای مرد هم از حیث نسب و هم از جهت سبب ارث می برد ولی در میزان سهم الارث با مرد یکسان نیست و علی الاصول سهم الارث او نصف سهم الارث مرد است چنان که سهم الارث دختر نصف پسر، خواهر نصف برادر و زن نصف شوهر است (مواد 913،907و920 قانون مدنی) .

در نظام حقوقی ما سه تفاوت عمده میان احکام ارث زن و شوهر به چشم می خورد:
درصورتیکه متوفی زن باشد و اولاد نداشته باشد زوج او ما ترک او را و اگر اولاد داشته باشد آن را به ارث می برد، اما اگر زوج بمیرد و اولاد نداشته باشد زوجه او ماترک و در صورت وجود اولاد آن را به ارث خواهد برد و در هر صورت به زوج دو برابر زوجه سهم داده می شود.
در صورتیکه زوجه غیر از زوج وارث دیگری نداشته باشد، ترکه او به فرض و بقیه به ردّ به زوج می رسد، ولی اگر زوج بمیرد و زوجه وارث منحصربه فرد او باشد بیش از ترکه زوج به او داده نمی شود.
زوج از جمیع ماترک زوجه ارث می برد و زوجه از منقولات ترکه ارث می برد ولی از غیرمنقولات اعم از عرصه و اعیان فقط قیمت آن را ارث می برد، البته قبل از اصلاح قانون مدنی فقط از قیمت ابنیه و اشجار ارث می برد .

مطلب مرتبط :   رشته حقوق-دانلود پایان نامه با موضوع حمایت اجتماعی

2-10- مبنای محرومیت جزئی سهم الارث زن نسبت به شوهر

2-10-1- نظر اول: پایین بودن ارزش و اختیار زن نسبت به مرد
از گفته و نوشته های برخی از نویسندگان چنین برمی آید که اصولاً در اسلام زن در مقایسه با مرد از ارزش و اختیار کمتری برخوردار است و از همین رو است که اعتبار شهادت دو زن معادل شهادت یک مرد به حساب می آید و یا سهم الارث او نصف سهم الارث مرد قرار داده شده است به هر حال هر جا که ارزش گذاری مادی مطرح می شود ارزش و اعتبار زن مساوی و هم طراز مرد نیست و نمی توان همان ارزشی که برای مرد در نظر گرفته می شود برای زن نیز محاسبه نمود .
از جمله آیه ایی که بسیار مورد توجه قرار گرفته و با تفسیر آن به گونه ایی که برتری مردان به زنان را اثبات می کند آیه شریفه «الرجال قوامون علی النساء» است مبنی بر اینکه قرآن مرد را به عنوان قیم، رئیس و سرپرست زن معرفی کرده، پس زن موجودی است نیازمند به قیم. همانطوری که نابالغ، سفیه و دیوانه نیازمند قیم است . در پاسخ به طرفداران برتری ارزش مرد نسبت به زن باید گفت آن چه از روح اسلام و مطالعه در ابواب مختلف آن به دست می آید این است هرگونه تبعیض و امتیازات نابجا از نظر اسلام محکوم و شریعت اسلام شدیداً با آن مخالف است بلکه آیات و روایات ملاک برتری ارزش زن و مرد را تقوی و ارزش زن را مساوی مرد می داند .
ازجمله آیه «مَن عَمِلَ صالِحاً مِن ذَکَرٍ اَو اُنثی و هُوَ مُومِنُ فَلَنُحیِیَنَّهُ حَیوهً طَیِّبَهً وَلَنَجزیَنَّهُم اَجرَهُم بِاَحسَنِ ما کانوا یَعمَلونَ» ترجمه آیه «هرکس از زن و مرد کار شایسته کند و مومن باشد قطعاً او را در زندگانی خویش و با سعادت حقیقی زنده می گردانیم و مسلماً به آنان بهتر از آنچه انجام می دادند پاداش خواهیم داد» بر این امر دلالت دارد.
همچنین آیت الله موسوی بجنوردی در تفسیر آیه «الرجال قوامون علی النساء» عنوان می دارد «ظهور عرفی و عقلایی آیه این است مردان برای انجام کارهای زنان در مسائل مربوط به انفاق و معاش ایستاده اند وی معتقد است اگر آیه فوق امتیازی هم دارد آن امتیاز مختص به زن است نه مرد زیرا مسئولیت انفاق از دوش او برداشته شده است .

دانلود پایان نامه

اینجا فقط تکه های از پایان نامه به صورت رندم (تصادفی) درج می شود که هنگام انتقال از فایل ورد ممکن است باعث به هم ریختگی شود و یا عکس ها ، نمودار ها و جداول درج نشوندبرای دانلود متن کامل پایان نامه ، مقاله ، تحقیق ، پروژه ، پروپوزال ،سمینار مقطع کارشناسی ، ارشد و دکتری در موضوعات مختلف با فرمت ورد می توانید به سایت  40y.ir  مراجعه نمایید.

رشته حقوق همه گرایش ها : عمومی ، جزا و جرم شناسی ، بین الملل،خصوصی…

در این سایت مجموعه بسیار بزرگی از مقالات و پایان نامه ها با منابع و ماخذ کامل درج شده که قسمتی از آنها به صورت رایگان و بقیه برای فروش و دانلود درج شده اند

2-10-2- نظر دوم: مسئولیت مالی و اجتماعی مرد نسبت به زن بیشتر است
در حقوق اسلام کسی که مسئولیت مالی و اجتماعی بیشتری را بر دوش می کشد، باید حق و سهم بیشتری را ببرد مثلاً فرزند بزرگ خانواده چون مسئولیت برخی از امور پدر را بر عهده دارد مانند آن که نماز واجبی که پدر در دوران بیماری منتهی به مرگ را انجام نداده است بر عهده فرزند بزرگ نهاده شده است، اموال اختصاصی پدر (حبوه) مانند قرآن، انگشتری، شمشیر و رخت های شخصی نیز به فرزند بزرگ می رسد و در بین سایر ورثه تقسیم نمی شود. در ارث زن و مرد نیز چون مسئولیت مالی بیشتری بر عهده مرد گذاشته شده است لذا سهم الارث او زیاد است . اکثر صاحب نظران معتقدند نصف بودن سهم الارث زن نسبت به مرد به معنای پایین تر بودن ارزش زن نیست بلکه از این لحاظ است که مرد نقش بیشتر و موثرتری در زندگی اقتصادی دارد و او اداره خانواده و مسئولیت تامین معیشت خانواده با او است در واقع در نظام حقوقی اسلام بدلیل مسئولیت های اقتصادی و اجتماعی که برعهده مرد نهاده شده است از قبیل نفقه زن و فرزند، پرداخت مهریه و صداق، هزینه زندگی زن هنگامی که در عده به سر می برد، شرکت در جهاد و هزینه سفر و پرداخت نفقه خانواده در آن ایام به زن و فرزند، پرداخت دیه در بعضی از جنایت های خطایی خویشاوندان به عنوان عاقله، پرداخت مخارج سایر تهیدستان خویشاوند (نظیر پدر و مادر و خواهر) در پاره ای موارد برای مرد سهم دو برابر در نظر گرفته شده است .
نقش مردان در تحصیل و انباشت ثروت بیشتر از زنان است و در خانواده ها غالباً پدر به کمک و مساعدت فرزندان ذکور خود، زندگی را می چرخاند و هرچه دارد نوعاً از دسترنج خود و فرزندان ذکور خود دارد. توزیع عادلانه درآمد ایجاب می کند که به اولاد ذکور بیشتر از اولاد اناث سهم الارث داده شود زیرا آنان علاوه بر اینکه در تهیه ثروت و مال نقش فعالی داشته اند بیشتر هم به مال نیاز دارند پس در تقسیم ترکه نیازهای طرفین در نظر گرفته شده است .
در مورد علت کم بودن سهم الارث زن نسبت به مرد اخبار و احادیث متعددی وجود دارد از جمله روایتی از امام صادق(ع) که یکی از افراد مخالف اسلام از ایشان پرسیدند چرا زن علی رغم اینکه از مرد ضعیف تر و نا توان تر است یک برابر می برد و مرد دو برابر؟ امام علیه السلام فرمودند: «إنّ المرأه لیس علیها جهاد و لانفقه و لامعقله و انما ذلک علی الرجال فلذالک جعل المرأه سهماً و للرجل سهمین» یعنی زن به جهاد، نفقه و پرداخت دیه دیگران مکلف نیست در حالی که اینها به عهده مردان است به همین جهت برای زن یک سهم و برای مرد دو سهم قرار داده شده است .
در حدیث دیگر از امام رضا(ع) در این خصوص سوال شد امام علیه السلام فرمودند «علت اینکه به زنان نصف سهم مردان سهم الارث داده می شود این است که زنان وقتی که ازدواج می کنند چیزی (مهریه و نفقه) می گیرند ولی مردان باید چیزی(مهریه و نفقه) بدهند به همین جهت به مردان زیادتر داده شده است . از آنجا که گفته شد این نتیجه بدست می آید که سهم الارث مردان زیادتر از سهم الارث زنان نیست، زیرا مرد آنچه می گیرد برای خود و زن و فرزندانش هزینه می کند و چیزی از آن را ذخیره برای خود نمی کند، ولی زن هرچه می گیرد برای خود اوست و برای آینده ذخیره و پس انداز می کند.
علامه طباطبایی در تفسیر المیزان در این خصوص می گوید «نظریه اسلام درخصوص تقسیم ثروت موجود جهان به نسبت تثلیث قرار داده شده است. زنان و مردها آن را تملک می کنند، ولی در مصرف عملاً طوری مقرر شده که نسبت، معکوس گردیده است یعنی در تملک مرد دو برابر زن ولی در مصرف زن دو برابر مرد بهره مند می شود، زیرا از همان سهم مرد نیز، به زن می رسد ولی زن خود را برای خودش هزینه می کند .
در نهایت با اینکه ارث زن در مقایسه با مرد با محرومیت های جزئی مواجه است اما در مقابل زن از امتیازات مالی برخوردار است مانند حق مهریه، حق مسکن، حق نفقه خود و معاف شدن از تامین نفقه فرزندان، که مرد از آن امتیازات محروم است.

مطلب مرتبط :   منابع تحقیق درباره ارث زوجه

فصل سوم
شرایط و موانع ارث بردن زوجه

3-1- شرایط ارث بردن زوجه
برای انتقال اموال و دارایی انسان پس از فوت به دیگری، می بایست نوعی رابطه میان فرد و متوفی و کسانی که بعد از او اموالش را تصاحب می نمایند وجود داشته باشد در سیستم حقوقی ما این رابطه یا ناشی از قرابت نسبی است و یا سببی. ماده861 قانون مدنی در این خصوص مقرر می دارد «موجب ارث دو امر است: نسب و سبب».
نسب عبارت است از اتصال دو نفر به یکدیگر بوسیله ولادت به نحوی که نسب یکی از آنها به دیگری منتهی شود یا این که نسب آن دو به شخص ثالثی برسد؛ اعم از ذکور و اناث، مثل پسر یا دختر که به پدر و مادر منتهی می شوند، یا برادر و خواهر که به ثالثی که پدر یا مادر آنها باشد منتهی

دیدگاهتان را بنویسید