سامانه پژوهشی – مطالعه تطبیقی و ویژگی های حق بر غذای کافی در ایران و حقوق …

سیل و … و یا عوامل ایجاد شده توسط بشر نظیر جنگ های
داخلی و بین المللی بوده است. در حالیکه امروزه، کمبود غذا و گرسنگی معمولاً به طور یکنواخت در میان فقرای دنیا دیده می شود و ویژه مناطق خاصی نیست. بین سال های ۱۹۷۲ تا ۱۹۷۴ ، به علت پیشی گرفتن روزافزون تقاضای جهانی بر عرضه مواد غذایی و نیز کاهش ذخایر غذایی، قیمت های بین المللی مواد غذایی به سرعت بالا رفت.
از سوی دیگر همزمان با پیشرفت جوامع و ظهور قدرت های جدید؛ علوم و فن آوری های نو از یک سو بشر را در تامین و گسترش نیازهایش یاری نموده و از سو ی دیگر محدودیت ها و تهدیدهایی را برای آزادی ها و نیازهایش به ارمغان آورده و امور متعددی در زندگی امروز دنیا را به کانون بحران مبدل نموده است. یکی از مهم ترین این بحران ها، مشکل غذا می باشد.گزارش سازمان های بین المللی در ارتباط با وجود ۸۰۰ میلیون گرسنه[۷] و نیز ازدیاد روزافزون مرگ و میرهای ناشی از سوءتغذیه و گرسنگی مبین تغییر ساختار علل بروز گرسنگی و عدم دسترسی به غذا می باشد. وجود ناامنی در تامین غذا، موجب بروز ناامنی های اجتماعی و اقتصادی گردیده و ممکن است منجر به بروز مخاصمات داخلی و بین المللی شود. در حقیقت تا زمانی که غذا به عنوان اساسی ترین نیاز انسان مورد تعدی و تهدید جدی و گسترده قرار نگرفته بود، هیچ مناقشه ای در زمینه به رسمیت شناختن حق دسترسی به آن و چگونگی برخورداری از آن در عرصه ملی و بین المللی بروز نمی کرد. لیکن، امروزه بحران غذا-که میراث اقدامات بشر از جنگ های ویرانگر جهانی گرفته تا تصمیم های اقتصادی و افزایش جمعیت بشر می باشد- یکی از اساسی ترین حقوق میلیون ها انسان را مورد تعدی و تهدید قرار داده است که هم در سطح داخلی و هم بین المللی باید به جدیت مورد بررسی قرار گیرد.
بیان مسأله
یکی از بدیهی ترین و در عین حال ضروری ترین حقوق هر انسان حق برخورداری از غذای سالم و عاری از مواد مضر و زیان اور می باشد. غذای مناسب باید در دسترس بوده و در کمیت و کیفیتی باشد که بتواند نیازهای رژیم غذایی افراد را برآورده سازد و در فرهنگ هر جامعه ای قابل قبول باشد و مضاف بر این غذا می بایست به شیوه پایدار و دست یافتنی و بدون محدودیت باشد و حق بر غذا اولین بار در ماده ۲۵ اعلامیه جهانی حقوق بشر با این مضمون که « هر کس حق دارد سطح زندگانی سلامتی و رفاه خود و خانواده اش را از حیث مسکن و مراقبت های پزشکی و خدمات اجتماعی و خصوصا غذا را در اختیار داشته باشد » بیان شد که این ماده به نحوه چشمگیری توانست بیماری ها و نارسایی جسمی و روحی که یک تهدید جدی برای بشریت است را کاهش دهد و از آنجا که حق غذا پیش شرط تحقق سایر حقوق انسان ها می باشد لذا در قوانین بین المللی در موارد زیادی بر آن تأکید شده است و قوانین مدونی در این زمینه نوشته شده که این قوانین دولت ها صراحتا مسئول تامین غذای انسان ها و از بین بردن گرسنگی و تغذیه بد دانسته است و دولت ها باید مطمئن شوند که شهروندان از قابلیت دسترسی و غذای کافی و آب برخوردارند اعلامیه جهانی حقوق بشر که توسط مجمع ملل متحد در ۱۹۸۴ پذیرفته شده بیان داشته که هر کس حق استفاده از یک استاندارد و سطح زندگانی کافی برای بهداشت و سلامتی بر خود و خانواده اش را دارد که این حق شامل غذا نیز هست حق غذا در کنوانسیون حقوق اقتصادی اجتماعی و فرهنگی در ۱۹۹۶ نیز بیانگر این است که دولتها حقوق اساسی فردی را مشخص کنند تا مردم از گرسنگی رنج نبرند اسناد مختلف UN و اعلامیه ها در مورد حق غذا شامل مواد ۱۹۷۴ کنفرانس جهانی و اعلامیه ۱۹۹۲ کنفرانس بین المللی تغذیه موجود است که در مورد برنامه های غذایی جهانی و شورای جهانی غذا این موارد را بصورت مفاد قانونی درآورده است و آنها به عنوان حقوق اساسی بشر و همچنین به عنوان هسته اصلی شرایط توسعه حقوق بشر مشخص کرده است. با توجه به توضیحات سوالی که قابلیت طرح دارد این است که در حقوق بین الملل چه سازوکارهایی در راستای تضمین حق بر غذای کافی در ایران و حقوق بین الملل اندیشیده شده است؟ که مورد بررسی و مداعقه قرار خواهد گرفت.
اهمیت و ضرورت انجام تحقیق
در بحث اهمیت حق بر غذای کافی در حقوق داخلی و بین المللی باید گفت که غذا، یکی از ضروریات اساسی برای بقا و ادامه حیات بشر است. براساس نظریه مازلو، نخستین نیازمندی از نیازهای پنج گانه انسان، غذاست. مفهوم کلی امنیت غذایی نیز مبتنی بر وجود غذای کافی، سالم، مغذی و قابل دسترس برای همگان و در تمامی زمان هاست. اگرچه اغلب دولت ها از خودبسندگی شان در تولید و ذخیره مواد غذایی سخن می گویند، اما در واقعیت وضعیت به هیچ عنوان مناسب و رضایت بخش نیست. بنا به گزارش های سازمان خواربار و کشاورزی ملل متحد نزدیک به یک میلیارد نفر در سراسر جهان از گرسنگی رنج می برند بیش از دو میلیارد نفر نیز از گرسنگی پنهان و سوء تغذیه رنج می برند بنا به آمار برنامه جهانی غذا، هر هفت ثانیه، یک کودک بر اثر گرسنگی و یا بیماری های ناشی از آن در جهان می میرد این فاجعه بشری را به درستی هلوکاست بی صدا خوانده اند بنا به گفته مرکز مبارزه با گرسنگی مردن بر اثر گرسنگی، به مثابه قتل عمد است و گرفتار شدن به سوء تغذیه شدید و جدی و گرسنگی مزمن و پایدار، مصداق نقص حق اساسی حیات است. اگرچه عرصه اصلی اجرای تعهدات حقوق بشری، عرصه حقوق داخلی است و اجرای تعهدات حقوق بشری در سطح بین الملی، حالت تکمیلی دارد، و از طرف دیگر، از اساس این دولت ها هستند که متعهد به احترام و اجرای تعهدات حقوق بشری می باشند، با این حال، نمی توان نقش مؤثر و بی بدیل سازمان های بین المللی را در زمینه تحقق حق بر غذا در سطح بین المللی و تلاش های نهادها و سازمان های بین المللی را در هر دو سطح نادیده گرفت. به علاوه، بر اساس دیباچه منشور ملل متحد یکی از اهداف سازمان ملل متحد، تلاش برای ترویج به احترام به حقوق بشر است در این راه، معاهدات بین المللی حقوق بشری نقش ویژه ای برای نهادها و سازمان های تخصصی سازمان ملل متحد قائل هستند. لذا با توجه به توضیحات فوق پرداختن حق بر غذای کافی از اهمیت زیادی برخودار می باشد.
۳- جنبه جدید بودن و نوآوری در تحقیق:
تا کنون در این زمینه هیچ تحقیق کامل و مدونی صورت نگرفته است.
۴- اهداف مشخص تحقیق
تعریف مفهوم حق بر غذای در حقوق ایران و حقوق بین الملل بشر
بررسی نقش سازمان های بین المللی در برآورده کردن حق بر غذای بشری
بررسی نقش سازمان های و قوانین داخلی در برآورده کردن حق بر غذای کافی
بررسی مجازاتهای تعیین شده برای نقض حق بر غذای کافی
۵ سؤالات تحقیق
چارچوب کلی این پژوهش به منظور پاسخ به سؤال های اصلی ذیل پایه ریزی شده است:
۵-۱ سوال اصلی
در راستای تضمین حق بر غذا کافی چه سازوکارهایی اندیشیده شده است؟
۵-۲ سوالات فرعی
نقش سازمان های بین المللی در برآورده کردن حق بر غذای کافی چیست؟
نقش سازمان ها و قوانین داخلی در برآورده کردن حق بر غذای کافی چیست؟
مجازاتهای نقض حق بر غذای کافی در حقوق ایران و حقوق بین الملل کدامند ؟
۶- فرضیه‏های تحقیق
۶-۱ فرضیه اصلی
به نظر می رسد در راستای تضمین حق بر غذای کافی در حقوق ایران و حقوق بین الملل مقررات خاصی پیش بینی شده است.
۶-۲ فرضیه های فرعی
به نظر می رسد سازمان های بین المللی در برآورده کردن حق بر غذای بشری نقش مهمی ایفا کرده و در این زمینه نیز دارای موفقیت هایی بوده اند.
به نظر می رسد در حقوق داخلی با وجود تصویب مقررات و قوانین خاصی در زمینه حق بر غذای کاستی هایی وجود دارد و لذا قانونگذار باید در پی مرتفع کردن این خلا باشد.
در پی نقض حق بر غذای کافی در حقوق ایران و حقوق بین الملل مجازات های خاصی پیش بینی شده است.
۷-مرور پیشینه تحقیق
پیرامون بحث « مطالعه تطبیقی حق بر غذا کافی در ایران و حقوق بین الملل بشر » کتاب یا مقاله و یا پایان نامه ایی جامع و مستقلی که شامل زیر مجموعه های موضوعی موجود در این پژوهش باشد. به رشته تحریر در نیامده است. اگر چه با مراجعه به کتابخانه های موجود، برخی جوانب و ابعاد، در حدی مشخص و محدود، مورد بررسی و تبیین قرار گرفته، که در ذیل به آنها اشاره می شود ولی با تنوع و گستردگی وجوه و جنبه های مختلف موضوع مذکور، بسیاری از وجوه دست خورده و بکر باقی مانده است که این پژوهش کوشیده در حد توانایی های اندک نگارنده آن، به این هدف نایل آمده و گامی هر چند کوچک را در این راستا بردارد.
فرهاد طلایی و همکاران (۱۳۹۲) در مقاله ایی با عنوان « تعهدات دولت ها در قبال حق بر غذا با توجه به ماده یازدهم میثاق بین المللی حقوق اقتصادی، اجتماعی و فرهنگی » اشارات مفیدی به برخی از مباحث این پایان نامه داشته و می نویسد در چارچوب حقوق بین الملل، حق بر غذا، حق بنیادین هر شخص بر دسترسی پایدار به غذا به گونه ای است که پاسخگوی نیازهای غذایی وی باشد. با توجه به جایگاه ویژه دولت ها در حقوق بین الملل، بررسی تأمین حق بر غذا به عنوان یکی از تعهدات دولت ها از اهمیت خاصی برخوردار است. مبنای حقوقی تعهد دولت ها نسبت به حق بر غذای کافی برگرفته از اسناد بین المللی حقوق بشری به ویژه میثاق بین المللی حقوق اقتصادی، اجتماعی و فرهنگی است.
فرهاد طلایی (۱۳۹۲) در مقاله ایی با عنوان « نقش سازمان های بین المللی در تحقق حق بر غذا» اشارات مفیدی بر برخی از مباحث این پایان نامه داشته و می نویسد حق بر غذا، حق بنیادین هر شخص، حق بر رهایی از گرسنگی و دسترسی پایدار به غذا با کیفیت و کمیتی است که پاسخگوی نیازهای غذایی و فرهنگی او باشد. اگرچه تعهد اصلی اجرای حقوق بشر، چه در عرصه داخلی و چه بین المللی بر عهده دولت ها قرار گرفته است. اما گسترش روز افزون دامنه فعالیت های سازمان های بین المللی در سطح بین الملل، به ویژه در زمینه حقوق بشر، نقش مؤثر و بی بدیلی در زمینه تحقق حق بر غذا در سطح بین المللی دارند.
۸- نوع تحقیق
این تحقیق از نوع تحقیقات توصیفی – تحلیلی می باشد. براساس این نوع تحقیق از روش تحقیق کتابخانه ای و اسنادی استفاده خواهد شد. در این روش منابع اصلی مورد استفاده، کتب و مقالاتی است که عمدتاً شامل اطلاعات و نتایجی است که توسط نویسندگان و پژوهش گران قبلی در حوزه مورد بحث فراهم گردیده اند که بر روی آنها تحلیل انجام خواهد گرفت.
۹- روش انجام و ابزار گردآوری تحقیق
روش گردآوری اطلاعات با توجه به نوع تحقیق به روش کتابخانه ای خواهد بود و طبق آن با مراجعه به منابع و ماخذ علمی شامل کتاب ها، مجله ها و نشریات ادواری موجود در کتابخانه ها، اسناد و نشریات حقوقی، نظریات اساتید محترم حقوق و … و همچنین پایگاه های اینترنتی حاوی تحقیقات و مقالات علمی معتبر اطلاعات مورد نیاز تحقیق گردآوری خواهد شد. براساس روش تحقیق کتابخانه ای، برای جمع آوری اطلاعات از ابزار فیش استفاده خواهد شد. در مرحله فیش برداری از تکنیک ماخذ گذاری به روش علمی بمنظور تضمین اعتبار تحقیق استفاده خواهد شد.
بعد از جمع آوری اطلاعات از طریق فیش برداری، فیش ها با توجه به عنوان، موضوع جزئی و فصل بندی تحقیق طبقه بندی شده و اطلاعات و مطالب در بخش های مختلف آورده خواهد شد و تجزیه و تحلیل اطلاعات بصورت استدلال استقرایی انجام خواهد گرفت.
۱۰- دشواری‌های تحقیق
ازجمله مشکلاتی که در گردآوری و انجام این پژوهش می‌توان ذکر کرد کمبود منابع موجود در رابطه با موضوع تحقیق فوق بوده است و شاید بتوان گفت در یک سالی که به بررسی موضوع پرداخته شد با مشکلات فراوان سعی در جمع‌آوری مطالبی مفید که خروج موضوعی نداشته باشد و جنبه کاربردی و مفید خود را حفظ کند، شده است.
فصل اول
تعاریف و مفاهیم اساسی حق بر غذا

برای دانلود متن کامل پایان نامه به سایت azarim.ir مراجعه نمایید.