مقایسه اثر تمرینات مقاومتی و مقاومتی بالستیک بر برخی شاخص های آمادگی جسمانی بازیکنان فوتبال- …

تمرین با وزنه میتواند سبب افزایش سرعت انتقال پیامهای صادره از عضله به مراکز عصبی و نیز از مراکز عصبی به عضله شود. این موضوع میتواند سبب افزایش سرعت انتقال در زمان تبدیل محرک دریافت شده به جریانهای عصبی و تسریع جریانهای عصبی از طریق نورونهای عصبی حرکتی وابران به طرف عضله شود. همین امر میتواند سبب کاهش زمان سرعت شود (اراضی و همکاران، ۱۳۸۴). از میان سازگاریهای عصبی، کاهش فعالیت عضله مخالف و افزایش فعالیت عضلات همکار دلایل احتمالی افزایش قدرتاند. از آنجا که قدرت عضلانی بستگی به تحریک سیستم عصبی- عضلانی، شرایط بیوشیمیایی و سرانجام انگیزش دارد (ارسلان، ۲۰۰۵) و همچنین افزایش قدرت پس از تمرینات ورزشی در چند هفته ابتدایی ممکن است به دلیل تغییرات سلولی- مولکولی در سیستم اعصاب مرکزی واحدهای حرکتی، صفحه اتصال عصب- عضله، سیستم های درگیر در شبکه سارکوپلاسمیک (کافی و هاولی، ۲۰۰۷؛ نورشاهی و همکاران، ۱۳۸۹) میتوکندری و یا در خود پروتئین های انقباضی اتفاق بیافتد. به نظر میرسد هر دو نوع تمرین مقاومتی و مقاومتی بالستیک با مکانیسم تقریبا مشابهی موجب افزایش قدرت شدهاند و از آنجا که مدت برنامه تمرینی کوتاه بو ده است لذا تفاوتی بین دو گروه تمرینی مشاهده نشده است.
۵-۳-۳٫ سرعت
در پژوهش حاضر سرعت به عنوان یکی از عملکردهای عضله مورد مطالعه قرار گرفت. نتایج پژوهش حاضر حاکی از عدم تفاوت معنادار در هر دوی سرعت ۵ متر و ۳۰ متر بین دو گروه تمرین مقاومتی و مقاومتی بالستیک میباشد. هر چند نتایج آزمون t وابسته نشان داد که سرعت ۵ متر و ۳۰ متر در هر دو گروه کاهش معناداری داشته است. نتایج پژوهش حاضر با نتایج پژوهشهای یاهیا و هاسابالا (۲۰۱۰) در مسافت ۳۰ متر، مکبراید و همکاران (۲۰۰۲) در مسافت ۲۰ متر، هریس و همکاران (۲۰۰۸) در مسافت ۳۰ متر و کورمی و همکاران (۲۰۱۰) در مسافتهای ۵، ۱۰، ۲۰ و ۳۰ متر همسو میباشد. همچنین در پژوهش کورمی و همکاران (۲۰۱۰)، رکورد ۴۰ متر بهبود معناداری نداشته است. دلایل بهبود سرعت در پژوهشهای مختلف بهبود معنادار در توان اوج و میزان توسعه نیرو گزارش شده است. هر چند مکانیسمهای دقیقتر افزایش سرعت متعاقب تمرینات مقاومتی بالستیک روشن نیست و در این زمینه نیاز به پژوهشهای بیشتر احساس میشود. از آنجا که عمل درونگرای بیشینه عضلات بازکننده اندام تحتانی برای پرش و دوی سرعت (به ویژه طی مرحله شتاب) مهم میباشد لذا منطقی به نظر میرسد که تمرینات مقاومتی بالستیک نسبت به تمرینات مقاومتی برای بهبود فعالیتهای کارکردی بهتر باشد. چون که هر فعالیت پرتاب بخشی از وزن بدن را درگیر میکند. هر چند پژوهشهای اندکی این فرضیه را بررسی کردند (رکوئنا[۱۱۶] و همکاران، ۲۰۱۱). همچنین ویسلاف و همکاران (۲۰۰۴) ارتباط قوی (۷/۰ – = r) بین آزمون قدرت یک تکرار بیشینه اسکات و دوی سرعت ۱۰ و ۳۰ متر در فوتبالیستها گزارش کردهاند.
سرعت، بیشتر یک ویژگی ذاتی و ارثی است و به میزان کمتری تحت تأثیر تمرین قرار میگیرد؛ اما برخی از محققان هم عنوان کردهاند میزان سرعت با استفاده از تمرینات مناسب قدرتی تا حدودی قابل بهبود است. مطالعات حاکی از آن است سازگاریهای تمرین مقاومتی از لحاظ الگوی حرکت، نوع انقباض و نیروی انقباضی ویژگی دارند. بنابراین برنامه تمرین مقاومتی که شامل تمرینات خاص باشد و نوع عضلات خاصی را درگیر کند احتمال بیشتری دارد تا منجر به بهبود بیشتر در عملکردهای حرکتی ویژه (مثل سرعت) شود (نورشاهی و همکاران، ۱۳۸۹). برخی از تحقیقات نشان دادند که همبستگی ضعیف بین قدرت بیشینه مطلق و زمان سرعت ۱۰ متر و ۴۰ متر وجود دارد (مارکز، ۲۰۱۰). البته به نظر میرسد که نوع حرکات در این همبستگی، دخالت دارد. به عنوان مثال گفته میشود که قدرت در حرکت یک ضرب ارتباط بهتری با عملکرد سرعتی نسبت به حرکت اسکات دارد (دلکل یوز و همکاران، ۱۹۹۵). تولید نیرو با عملکرد سرعتی ارتباط دارد و هنگامی که آزمونهای قدرت در سرعتهای ایزوکینتیک بیشتر از ۱۸۰ درجه در ثانیه انجام شود تولید نیرو شاخص بهتری از سرعت خواهد بود. افزایش قدرت مطلق میتواند مؤلفه نیروی معادله توان را بهبود بخشد. البته به نظر نمیرسد افزایش قدرت بیشینه ارتباط زیادی با کاهش زمان سرعت داشته باشد. تمرینات مقاومتی فقط کاهش کم و غیرمعناداری (کمتر از یک درصد) در زمان سرعت دارند. البته فقط چنانچه تمرین مقاومتی و سرعت ترکیب شوند بهبود معناداری در سرعت مشاهده میشود (دلکل یوز و همکاران، ۱۹۹۵). علیرغم اینکه عمل درونگرای بیشینه عضلات بازکننده اندام تحتانی برای پرش و دوی سرعت (به ویژه طی مرحله شتاب) مهم میباشد لذا منطقی به نظر میرسد که تمرینات مقاومتی بالستیک نسبت به تمرینات مقاومتی برای بهبود فعالیتهای کارکردی بهتر باشد اما به نظر میرسد در پژوهش حاضر، به دلیل بالایودن میزان آمادگی جسمانی ورزشکاران قبل از شروع پروتکل تمرینی و همچنین استفاده از ابزار نامناسب (کرنومتر) برای اندازهگیری سرعت، بین دو روش تمرینی هیچ تفاوتی مشاهده نشده است. با وجود این، به دلیل عدم کنترل برخی عوامل مزاحم (مانند متغیرهای تغذیهای، سطح آمادگی آزمودنیها)، همچنان نیاز به تحقیقات بیشتری احساس میشود.
۵-۳-۴٫ چابکی
ماهیت دینامیک فوتبال، نه تنها به داشتن سرعت، بلکه به چابکی هم نیاز دارد، زیرا چابکی بخشی از سرعت محسوب میشود. بازیکنان فوتبال در موقعیتهای مختلف مانند عبور از حریف و گول زدنها علاوه بر سرعت به چابکی نیز نیاز دارند. چابکی تحت تأثیر عواملی مانند شکل بدن، وزن و قد و نحوه تمرینات قرار دارد (نورشاهی و همکاران، ۱۳۸۹). نتایج پژوهش حاضر نشان داد در مقایسه بین دو گروه در رکورد آزمون چابکی اسلالوم، گروه تمرین مقاومتی بالستیک (% ۵۲/۴) نسبت به گروه تمرین مقاومتی (% ۱۹/۱) بهبود معناداری نشان داد. پژوهشهای اندکی در زمینه تأثیر تمرینات مقاومتی بالستیک بر چابکی انجام شده است. در این زمینه، امام (۲۰۱۰)، یاهیا و هاسابالا (۲۰۱۰) و مکبراید و همکاران (۲۰۰۲) پژوهشهایی انجام دادند که نتایج آنها با نتایج پژوهش حاضر همسو میباشد. مک براید (۲۰۰۲) به مقایسه آثار پرش اسکاتهای سبک و سنگین بر چابکی ۲۶ ورزشکار مرد با تجربه تمرین مقاومتی، به مدت ۸ هفته (دو بار در هفته) پرداختند. نتایج بهبود معناداری در چابکی بازیکنان را نشان داد. یاهیا[۱۱۷] و هاسابالا[۱۱۸] (۲۰۱۰) به بررسی اثر ۸ هفته تمرین مقاومتی بالستیک بر چابکی ۳۰ بازیکن هندبال تیم ملی بزرگسالان مصر پرداختند. نتایج نشان داد که برنامه تمرینی مقاومتی بالستیک موجب بهبود معناداری در رکورد چابکی آزمودنیهای گروه تمرین شد. امام (۲۰۱۰) تأثیر ۸ هفته تمرین مقاومتی بالستیک را بر بهبود عناصر آمادگی جسمانی و سطح رکورد پرش طول ۳۰ دانشجوی تربیت بدنی در دو گروه تجربی و کنترل بررسی نمود. نتایج به دست آمده نشان داد برنامه تمرین مقاومتی بالستیک موجب بهبود معنادار در چابکی بازیکنان در گروه تمرین شد. تمرینات مقاومتی بر افزایش شتاب اولیه مؤثر است اما تمرین مقاومتی سبک، قابلیتهای شتاب را در طی حرکات با سرعت بالا که در تمرین مقاومتی بالستیک دیده میشود، افزایش میدهد (مکبراید و همکاران، ۲۰۰۲). کلید پیشرفت چابکی، به حداقل رساندن کاهش سرعت به هنگام تغییر مرکز ثقل بدن است. به همین علت توان انفجاری، سرعت، تعادل و هماهنگی نقش بسزایی در چابکی دارند (گائینی و رجبی، ۱۳۸۸). با این وجود، به دلیل افزایش معنادار توان انفجاری متعاقب تمرین مقاومتی بالستیک و رابطهای که بین توان انفجاری و چابکی وجود دارد، به نظر میرسد این موضوع در بهبود معنادار چابکی متعاقب تمرینات مقاومتی بالستیک مؤثر بوده است. هر چند به نظر میرسد به دلیل نبود پژوهشهای مشابه بیشتر و به دلیل عدم کنترل برخی عوامل مزاحم (مانند متغیرهای تغذیهای، سطح آمادگی آزمودنیها)، همچنان نیاز به تحقیقات بیشتری در زمینه اثر تمرینات مقاومتی بالستیک و مقاومتی بر چابکی احساس میشود.
رکورد آزمون اسلالوم با توپ برای ارزیابی مهارت بازیکنان بین دو گروه تمرین مقاومتی و مقاومتی بالستیک تفاوت معناداری نشان نداد (۰۸/۱ = T، ۲۸/۰ = P). هر چند نتایج آزمون T وابسته نشان داد که رکورد آزمون مهارت در هر دو گروه کاهش معناداری داشته است. با وجود این، به دلیل عدم وجود شواهد مشابه و عدم وجود اطلاعات روشن در مورد مکانیسمهای احتمالی، همچنان نیاز به انجام تحقیقات بیشتری در این زمینه باقی است.
۵-۳-۵٫ توان انفجاری بالاتنه
نتایج پژوهش حاضر نشان داد در توان انفجاری بالاتنه، گروه تمرین مقاومتی بالستیک (% ۰۸/۵) نسبت به گروه تمرین مقاومتی (% ۳۹/۱) افزایش معناداری نشان داد. برای ارزیابی توان انفجاری بالاتنه از آزمون پرتاب توپ طبی استفاده شد. نتایج پژوهش حاضر با نتایج پژوهشهای ساندن (۲۰۰۹) و یاهیا و هاسابالا (۲۰۱۰) همسو میباشد. ساندن (۲۰۰۹) به بررسی اثر ۹ هفته تمرینات مقاومتی و مقاومتی بالستیک بر توان انفجاری بالاتنه ۱۵ بازیکن هندبال خانم پرداخت. نتایج نشان داد بین دو نوع تمرین مقاومتی و مقاومتی بالستیک تفاوت معناداری در توان انفجاری بالاتنه مشاهده شد. یاهیا[۱۱۹] و هاسابالا[۱۲۰] (۲۰۱۰) به بررسی اثر ۸ هفته تمرین مقاومتی بالستیک بر توان انفجاری بالاتنه ۳۰ بازیکن هندبال تیم ملی بزرگسالان مصر پرداختند. نتایج نشان داد که برنامه تمرینی مقاومتی بالستیک موجب بهبود معناداری در توان انفجاری بالاتنه شده است. دلیل افزایش توان انفجاری بالاتنه در هر دو پژوهش فوق، اعمال قدرت و سرعت در اندام بالاتنه در تمرینات عنوان شده است. لذا میتواند یکی از دلایل بهبود در توان انفجاری بالاتنه در پژوهش حاضر نیز باشد.
نتایج پژوهش حاضر با نتایج پژوهش مانجین و همکاران (۲۰۰۸) ناهمسو میباشد. به نظر میرسد دلیل ناهمسو بودن نتایج پژوهش حاضر با پژوهش مانجین و همکاران، نوع آزمودنی، مدت برنامه تمرینی، پروتکل تمرین و نوع آزمون توان عضلانی باشد. در پژوهش مانجین و همکاران آزمودنیها ورزشکاران تمرین کرده قدرتی بودند در حالی که در پژوهش حاضر فوتبالیست آماتور بودند. مدت برنامه تمرینی در پژوهش مانجین و همکاران ۸ هفته ولی در پژوهش حاضر ۶ هفته بود. پروتکل تمرینی پژوهش مانجین و همکاران در دو گروه تمرین مقاومتی بالستیک همراه با وزنه سنگین (% ۸۰ ۱RM) و گروه تمرین بالستیک با وزنه سبک (% ۳۰ ۱RM) بود در حالی که پژوهش حاضر از ۵ حرکت مختلف برای تمرینات مقاومتی بالستیک و مقاومتی استفاده شد. در پژوهش مانجین و همکاران از آزمون شنای سوئدی همراه با پرتاب[۱۲۱] برای برآورد توان انفجاری بالاتنه استفاده شد در حالی که در پژوهش حاضر از آزمون پرتاب توپ طبی ۳ کیلوگرمی استفاده شد. با وجود این، به دلیل عدم کنترل برخی عوامل مزاحم (مانند متغیرهای تغذیهای، سطح آمادگی آزمودنیها)، همچنان نیاز به تحقیقات بیشتری احساس میشود.
۵-۳-۶٫ وزن
تمرین مقاومتی تغییر معناداری در ترکیب بدن به وجود میآورد و افزایش توده بدون چربی یکی از دلایل اصلی افزایش قدرت پس از تمرینات مقاومتی است (بیکر و همکاران، ۱۹۹۴؛ اراضی و جوربنیان، ۱۳۸۹). نتایج پژوهش حاضر نشان داد بین دو گروه تمرین مقاومتی و مقاومتی بالستیک تفاوت معناداری در وزن بازیکنان مشاهده نشد. نتایج آزمون T وابسته نشان داد که وزن در هر دو گروه کاهش معناداری نداشته است. نتیجه پژوهش حاضر با نتیجه پژوهش هریس و همکاران (۲۰۰۸) همسو میباشد. به نظر میرسد که شش هفته تمرین، برای ایجاد هرگونه تفاوت معنادار در وزن بدن کافی نبوده است و یا این که به دلیل وجود سازگاریهای قبلی و سطح بالای آمادگی جسمانی آزمودنیها تغییرات چشمگیری ایجاد نشده است. همچنین به نظر میرسد احتمالا ترکیب بدنی تغییر کرده باشد یعنی درصد چربی بدن کاهش ولی توده عضلانی افزایش یافته است لذا وزن بدون تغییر مانده است. بنابراین، این مسئله میتواند در پژوهشهای آتی مدنظر قرار گیرد.
۵-۴٫ نتیجهگیری
در مجموع نتایج پژوهش حاضر نشان میدهد تمرینات مقاومتی بالستیک نسبت به تمرینات مقاومتی موجب افزایش معناداری در شاخصهای توان بیهوازی، توان انفجاری بالاتنه و پایینتنه و چابکی شده است در حالی که در قدرت پا و سرعت تفاوت معناداری مشاهده نشد. بنابراین به مربیان آمادگی جسمانی توصیه میشود برای بهبود الگوهای حرکتی و مهارتهایی که نیاز به توسعه توان دارند از تمرینات مقاومتی بالستیک به جای تمرینات مقاومتی استفاده کنند.
۵-۵٫ پیشنهادات
مشابه پژوهش حاضر، پژوهشی در زنان فوتبالیست انجام شود.
مشابه پژوهش حاضر، پژوهشی در رشتههای تیمی و انفرادی دیگر انجام شود.
مشابه پژوهش حاضر، پژوهشی با استفاده از EMG به ثبت فعالیت الکتریکی عضلات بپردازد.
به منظور دستیابی به نتایج کاربردیتر، از بازیکنان نخبه در سطح ملی استفاده شود.
منابع
اراضی، حمید؛ دمیرچی، ارسلان؛ طاهری گندمانی، روح الله (۱۳۸۴). بررسی و مقایسه تأثیر تمرینات با وزنه و پلایومتریک بر سرعت و توان انفجاری ورزشکاران. مجله حرکت، ۲۸، ص ۱۷-۵٫
بومپا، تئودور (۱۳۸۲). زمان بندی و طراحی تمرین قدرتی در ورزش (رجبی، حمید؛ آقاعلی نژاد، حمید و سیاهکوهیان، معرفت مترجم). تهران: انتشارات فر دانش پژوهان (پژهشکده تربیت بدنی و علوم ورزشی). (نشر اصلی اثر۲۰۰۲). ص ۱۳۵٫
دانینگ، اریک؛ بولینگ، بیورن؛ ریلی، توماس؛ بانگسبو، جنز؛ تانن، پکالو؛ باکسوم، پائول و همکاران (۱۳۷۴). فوتبال (خبیری، محمد؛ سجادی، نصرالله؛ دهخدا، محمدرضا؛ گایینی، عباسعلی؛ پازوکی، بهرام؛ ناظم، فرزاد و همکاران مترجم). تهران: انتشارات کمیته ملی المپیک. (نشر اصلی اثر ۱۹۹۵). ص ۱۵۶و ۱۵۷
رابرگز، رابرت؛ رابرتس، اسکات (۱۳۸۴). اصول بنیادی فیزیولوژی ورزشی (گائینی، عباسعلی و دبیدی روشن، ولی الله مترجم). تهران: انتشارات سمت. (نشر اصلی اثر ۲۰۰۰). ص ۲۴۳ و ۵۲۸- ۵۲۳٫
رحیمی، علیرضا. صفایی نژاد، وحیده (۱۳۸۸). علم تمرین. تهران: انتشارات بامداد کتاب. ص ۹۸
زارعزاده مهریزی، علی اصغر؛ امینایی، محسن و امیری خراسانی، محمدتقی (۱۳۹۲). تأثیر تمرینات مقاومتی سنتی و خوشه ای بر توان انفجاری بازیکنان فوتبال. پژوهش در علوم زیستی و فعالیت بدنی، ۱ (۲)، ص ۱۲- ۲۱٫
سندگل، حسین (۱۳۷۲). فیزیولوژی ورزش. تهران: انتشارات کمیته ملی المپیک. ص ۲۵۴ و ۲۵۵
شریفیمقدم، اکرم (۱۳۹۰). مقایسه اثر تمرینات قدرتی سنتی با تمرینات قدرتی همراه با انسداد عروق بر عملکرد عضلانی و استقامت قلبی- عروقی در دختران جوان. پایان نامه کارشناسی ارشد. دانشگاه حکیم سبزواری. سبزوار.
علیزاده، محمد حسین. رحیمی، علیرضا و حقوردی، روح الله (۱۳۸۹). تأثیر ۶ هفته تمرین موازی و دایره ای بر توان هوازی و بی هوازی بازیکنان فوتبال نوجوان پسر. فصلنامه علوم ورزش، ۳، ص۴۷-۶۲
عطایی، جلیل (۱۳۹۰). همسنجی کارایی ۴ و ۸ هفته تمرین قدرتی به روش مقاومت پایدار و دگرگونپذیر بر قدرت بیشینه و توان ورزشکاران تمرین کرده. پایاننامه کارشناسی ارشد. دانشگاه خوارزمی تهران. تهران
علیجانی، عیدی (۱۳۸۴). علم تمرین. تهران: انتشارات چکامه. ص ۱۶۸٫
فرامرزی، محمد. قراخانلو، رضا و چوبینه، سیروس (۱۳۸۹). نیمرخ آمادگی جسمانی بازیکنان زبده فوتبال ایران. فصلنامه المپیک، ۱، ص ۱۲۷-۱۴۰٫
قراخانلو، رضا (۱۳۸۷). فیزیولوژی فوتبال (کاربردی). تهران: انتشارات کمیته ملی المپیک. ص ۴۹ و ۵۲
قراخانلو، رضا؛ کردی، محمدرضا؛ گایینی، عباسعلی؛ علیزاده، محمدحسین؛ واعظ موسوی، محمدکاظم و همکاران (۱۳۹۰). آزمونهای سنجش آمادگی جسمانی، مهارتی و روانی ورزشکاران نخبه رشتههای مختلف ورزشی. تهران: انتشارات حتمی. ص ۱۲۶٫
قهرمانلو، احسان (۱۳۸۵). مقایسه اثر سه نوع تمرین قدرتی، استقامتی و موازی بر ویژگی های بیوانرژیک، قدرت بیشینه و ترکیب بدنی دانشجویان تمرین نکرده، پایان نامه کارشناسی ارشد. دانشگاه شهید بهشتی تهران. تهران.
گائینی، عباسعلی و رجبی، حمید (۱۳۸۸). آمادگی جسمانی. تهران: انتشارات سمت. ص ۱۱۴، ۱۴۹ و ۲۵۳٫
مک آر دل، ویلیام دی؛ آی. کچ، فرانک؛ ال. کچ، ویکتور (۱۳۸۲). فیزیولوژی ورزشی (۱) انرژی و تغذیه (اصغر خالدان مترجم) تهران: انتشارات سمت. (نشر اصلی اثر ۱۹۹۰). ص ۴۳۲٫
نورشاهی، مریم؛ هوانلو، فریبرز؛ بیگ زاده، مهدی و زر، عبدالصالح (۱۳۸۹). مقایسه تأثیر تمرینات مقاومتی و سرعتی بر میزان انعطاف پذیری، قدرت عضله همسترینگ و توان بی هوازی. ورزش و علوم زیست- حرکتی، ۳، ص ۱۰- ۲۰٫
ویلمور، جک اچ؛ کاستیل، دیوید ال (۱۳۹۰). فیزیولوژی ورزش و فعالیت بدنی (معینی، ضیاء؛ رحمانی نیا، فرهاد؛ رجبی، حمید؛ آقاعلی نژاد، حمید و سلامی، فاطمه مترجم). تهران: انتشارات مبتکران. (نشر اصلی اثر ۲۰۰۸). ص ۲۸۵- ۲۶۸٫
Adams, K. Oshea, K. Oshea, J. & Climstein, M (1992). The effect of six week of squat, plyometric and squatplyometric training on power production. J Appl Sport Sci Res. 6: 36-41

دانلود متن کامل این پایان نامه در سایت abisho.ir