صلاحیت شورای حل اختلاف؛ در چه مواردی میشه به این شورا مراجعه کرد؟

یکی از مراجع طرح دعوا در نظام حقوقی ما، شوراهای حل اختلاف هستن. اولین مطلبی که در مورد این مراجع مطرح می شه و از اهمیت خیلی هم برخورداره، بررسی صلاحیت آنهاست. صلاحیت یعنی این که بدونیم در چه مواردی طرح دعوا در شوراهای حل اختلاف اجباری و در چه مواردی اختیاریه و در چه مواردی اصلا نمیشه دعوایی رو در شورا مطرح کرد. این مقاله رو بخونین تا با صلاحیت شورای حل اختلاف واسه رسیدگی به دعاوی حقوقی آشنا شید.

 

۱. موارد صلاحیت اختیاری شورای حل اختلاف

صلاحیت اختیاری به این معناست که دو طرف می تونن در مورد بعضی از موارد اختلاف به شورای حل اختلاف مراجعه کنن ولی در این مورد اجباری وجود نداره.

برابر قانون در مورد کلیه ی امور مدنی و حقوقی، کلیه ی جرائم قابل گذشت و جنبه ی خصوصی جرائم غیر قابل گذشت دو طرف اختلاف می تونن با توافق همدیگه واسه صلح و صلح به شورای حل اختلاف مراجعه کنن. لازم به ذکره که همون گونه که از عنوان صلح و صلح پیداست، دو طرف قصد دارن صلح آمیز اختلاف خود رو حل کنن. این موارد مثل موارد صلاحیت اختیاری شورای حل اختلافه و منظور اینه که در این موارد اگه هر دو طرف راضی باشن که به اختلاف اونا در شورای حل اختلاف رسیدگی شه، این شورا صلاحیت رسیدگی داره وگرنه یعنی بی رضایت هر دو طرف، اگه فقط یکی از دو طرف بخواد که دعوا در شورای حل اختلاف رسیدگی شه و طرف دیگر راضی نباشه و نبود رضایت خود رو اعلام کنه، شورا به این دعوا رسیدگی نمی کنه.

منظور از امور حقوقی، اموری غیر از امور کیفری هستن مثل دعاوی مربوط به قراردادها، مطالبه طلب، دعاوی مربوط به شرکتا، دعاوی خانوادگی، دعاوی مربوط به ارث و تقسیم اموال به جامانده از متوفی (فرد فوت شده) و … . در حالی که در امور کیفری به بحث جرائم و مجازاتا پرداخته می شه.

منظور از جرائم قابل گذشت، جرائمی هستن که واسه شروع به تعقیب و رسیدگی به جرم، نیازمند طرح شکایت از طرف شاکی یا بزه دیده – کسی که جرمی روی اون هستش- هستیم و هر زمانی که شاکی، رضایت بده، رسیدگی، ارسال و اجرای رأی متوقف می شه. جرائم قابل گذشت رو قانون تعیین می کنه.

جرائم غیرقابل گذشت، جرائمی هستن که حتی بی شکایت شاکی هم مراحل رسیدگی، ارسال رأی و اجرا انجام میگیره و رضایت و گذشت شاکی می تونه فقط یکی از عوامل کاهش مجازات باشه. در جرائم غیرقابل گذشت فقط جنبه ی خصوصی، یعنی دعاوی ضرر و زیان به دلیل جرم با توافق دو طرف قابل طرح در شواری حل اختلافه. البته مناسب تره که هنگامی که طرح دعوای کیفری می کنیم دعوای مطالبه ضرر و زیان به دلیل جرم رو هم در علاوه بر اون مطرح کنیم تا همون مرجعی که به اصل جرم رسیدگی می کنه به مطالبه ضرر و زیان هم رسیدگی کنه. اما اگه به طور جداگونه واسه مطالبه ضرر و زیان به دلیل جرم بخوایم اقدام کنیم می تونیم با توافق همدیگه، این قسمت رو در شورای حل اختلاف، واسه ایجاد صلح و صلح مطرح کنیم.

۲. موارد صلاحیت اجباری شورای حل اختلاف

مطلب مرتبط :   عوامل موثر در رفتارهای فوبی و روش های درمان ان

مواردِ صلاحیت اجباری شورای حل اختلاف که در مورد اونا دو طرف حتی با توافق هم قادر به مراجعه به دادگاها نیستن، یعنی :

الف ـ دعاوی پولی راجبه اموال منقول تا میزان دویست میلیون (۲۰۰.۰۰۰.۰۰۰) ریال به جز مواردی که در تاریخ لازم الاجرا شدن این قانون در دادگستری مطرح هستن.

در یک تقسیم بندی ، اموال به دو قسم منقول و غیرمنقول تقسیم می شن. منظور از اموال غیرمنقول، اموالی هستن که توانایی جابه جایی و نقل و انتقال از یک جای به جای دیگر رو ندارن مثل زمین، ساختمان و… .

به جز این موارد، بقیه موارد ، جزءِ اموال منقول هستن مثل اتومبیل، اسباب و اثاثیه، کلیه ی دیون و مطالبات و … . چیزی که در صلاحیت شورای حل اختلاف قراردارد، دعاوی پولی مربوط به اموال منقوله که ارزش اونا تا مبلغ بیست میلیون تومن باشه.

ب ـ همه دعاوی مربوط به تخلیه عین مستأجره به جز دعاوی مربوط به سرقفلی و حق کسب و پیشه.

کلیه ی دعاوی تخلیه در قراردادهای اجاره باید در شورای حل اختلاف مطرح شه به جز دعاوی مربوط به اجاره اماکن تجاری که در اونا مباحث مربوط به حق کسب و پیشه یا حق سرقفلی مطرح می شه.

پ ـ دعاوی کاهش اجاره بها به شرطی که در رابطه استیجاری اختلافی وجود نداشته باشه.

منظور از دعاوی کاهش، دعاوی مربوط به افزایش یا کاهش میزان اجاره بهاست، البته در صورتی که راجبه اصل قرارداد اجاره و وجود رابطه استیجاری اختلافی وجود نداشته باشه. اگه در مورد اصل اجاره اختلافی وجود داشته باشه رسیدگی به اون در صلاحیت محاکم هستش و نه شورای حل اختلاف.

ت ـ ارسال گواهی محدود کردن وراثت، تحریر ترکه، مهر و موم ترکه و رفع اون.

بعد از فوت متوفی لازمه مجموعه کارایی انجام شه مثل خواسته ارسال گواهی محدود کردن وراثت که منظور ارسال گواهی مبنی بر تعیین وراث متوفیه و همین طور خواسته تحریر ترکه یعنی نوشتن و صورت ورداری از کلیه ی داراییا و اموال به جامانده از متوفی و مهر و موم اون که منظور جلوگیری از نقل و انتقال و دخل و تصرف در اونا تا زمان تعیین تکلیف نسبت به آنهاست. و پس از تعیین تکلیف نسبت به این اموال، وراث می تونن خواسته رفع مهر و موم بدن تا بتونن در این اموال تصرف کنن. خواسته، واسه کلیه ی این اقدامات باید در شورای حل اختلاف مطرح شه.

ث ـ ادعای اعسار از پرداخت محکومٌ‏ به در صورتی که شورا نسبت به اصل دعوی رسیدگی کرده باشه.

منظور از اعسار، نبود توانایی پرداخت کسیه که به پرداخت چیزی محکوم شده. اگه محکوم علیه (کسی که حکمی علیه اون صادر شده) توانایی پرداخت نداشته باشه، خواسته خود رو واسه رسیدگی به این باید در شورای حل اختلاف مطرح کنه به شرطی که دعوای اصلی ای که باعث ارسال حکم محکومیت واسه اون شده، مثل مواردی باشه که شورای حل اختلاف به اونا رسیدگی کرده باشه.

ج ـ دعاوی خونواده راجبه جهیزیه، مهریه و نفقه تا میزان مقرر در بند (الف) در صورتی که مشمول ماده (۲۹) قانون حمایت خونواده پذیرفته شده ۱۳۹۱/۱۲/۱ نباشن.

مطلب مرتبط :   مبانی نظری مهارت های زندگی از دیدگاه روانشناختی

دعاوی مربوط به مهریه و جهیزیه و نفقه تا سقف بیست میلیون تومن در صلاحیت شورای حل اختلاف هستش مشروط بر این که، این سه دعوی به طور جداگونه مطرح شده باشن و دادگاه خونواده قبلا در علاوه بر آراءِ خود در مورد دعاوی و اختلافات خانوادگی، به این موارد رسیدگی نکرده باشه.

چ ـ تأمین دلیل

یکی دیگر از موارد صلاحیت شوراهای حل اختلاف، تأمین دلیله. منظور از تأمین دلیل، توجه و صورت ورداری از دلایل یک دعواست. بعضی وقتا ممکنه که بعضی از دلایل پرونده ی ما در آینده از بین برود یا به اونا دسترسی نداشته باشیم. مثل این دلایل تحقیق محلی، کسب باخبر شدن از مطلعین یا استعلام نظر کارشناسان یا دفاتر تجاری یا بقیه قراین و امارات هر دعواست. خواسته تأمین دلیل می تونه قبل از اقامه ی دعوی یا موقع رسیدگی مطرح شه، اما اون چیزی که اهیمت داره اینه که خواسته تأمین دلیل خود رو باید به شوراهای حل اختلاف ارائه کنیم.

ح – جرائم تعزیری که فقط مستوجب مجازات جزای نقدی درجه هشت باشه.

منظور از جرائم تعزیری مستوجب جزای نقدی درجه هشت، جرائمی هستن که جزای نقدی اونا تا یک میلیون تومانه.

۳. مواردی که شورای حل اختلاف اصلا نمیتونه رسیدگی کنه

در مورد صلاحیتای شوراهای حل اختلاف محدود کردنایی هم هست یعنی بعضی از دعاوی حتی با توافق دو طرف هم قابل طرح در شوراهای حل اختلاف نیستن. مثل موارد نبود صلاحیت شوراهای حل اختلاف میشه به موارد زیر اشاره کرد:

الف ـ اختلاف در اصل نکاح (ازدواج)، اصل طلاق، فسخ نکاح، مراجعه (در طلاق رجعی که شوهر می تونه تا مدت معینی از طلاق مراجعه کنه)، نسب.

ب ـ اختلاف در اصل وقفیت، وصیت، تولیت (منظور از تولیت امور مربوط به اداره ثروث موقوفهه).

پ ـ دعاوی راجبه حجر و ورشکستگی. (منظور از محجورین افراد نابالغ، مجانین و افراد غیر رشیده که نمی تونن در امور پولی خود تصرف کنن)

ت ـ دعاوی راجبه اموال عمومی و دولتی.

اموال عمومی مثل اموال عمومی دولتی و اموال عمومی غیردولتیه. اموال عمومی غیردولتی شامل کلیه ی اموال مؤسسات یا نهادهای عمومی غیردولتیه و منظور از مؤسسات یا نهادهای عمومی غیردولتی، واحدهایی هستن که با تصویب مجلس شورای اسلامی ایجاد شده یا می شن و بیشتر از ۵۰ درصد بودجه ی هرساله ی اون از محل منابع غیر دولتی تأمین شه و مسئول وظایف و خدماتیه که جنبه ی عمومی داره.

ث ـ اموری که به موجب قوانین دیگر در صلاحیت مراجع اختصاصی یا مراجع قضائی غیردادگستریه.

مراجـع اختصاصی مراجعی ماننـد هیئتای حل اختلاف کار، کمیسیون ماده ۱۰۰ قانون شهرداری و هیئتای حل اختلاف مالیاتی هستن و مراجع قضایی غیردادگستری هم سازمانای مثل سازمان قضایی نیروهای مسلح و دیوان عدالت اداری هستن.

در آخر دو نکته ی مهم رو هم یادآوری می کنیم:

  1. شورای حل اختلاف مجاز به ارسال حکم شلاق و حبس نیس.
  2. صلاحیت شوراهای حل اختلاف داهات که در داهات مستقرند، فقطً ایجاد صلح و سازشه.


دیدگاهتان را بنویسید